(Oleh: Hendrikus Haluan, S.Pd)
Bahasa
daerah Manggarai-Flores NTT, kaya akan imajinasi dan khayalan yang dapat
mengeksplorasi cita rasa estetika dan etika. Hal itu dapat kita temukan dalam
bentuk idiom atau ungkapan, pepatah atau peribahasa dan dalam bentuk pantun,
puisi, ataupun novel.
Berikut ini penulis menyuguhkan
beberapa pantun dalam bahasa Manggarai versi Manggarai Barat-Flores-NTT.
Membaca atau mendengar beberapa sajian pantun berikut ini merangsang imajiner
pembaca atau pendengar ke samudera lautan kehendak yang tak menepi dan menembus
alam hayal yang menggairahkan. Bagaimana tidak demikian karena pilihan kata
atau diksi syarat dengan majas dan simbol-simbol spektakuler seperti satu baris
pantun yang berjudul Wina Lili dengan satu larik berbunyi: cepa dongkar one
loang yang kalau terjemahan bebasnya kurang lebih seperti : Letakan tongkat
dalam kamar di atas ranjang dan siap untuk digunakan. Tongkat apakah itu?
Silakan terjun di samudera khayalan masing-masing.
Berikut
beberapa pantun dalam bahasa manggarai:
1. Denger
Banta Kawak
Pua
denger banta kawak
Ute
gula mo duat
Ata
tua neka ruak
Laing
bantang tau wuat
2. Bantang
Cama
Pua
wua lekeng puar
Becur
bara lawa amba
Toe
duha tau muar
Lorong
bantang tau cama
3. Lunteng
Sambi
Diki
api lunteng sambi
Teneng
hang lawa randang
Cai
ata imbi gami
Petu
dia cama bantang
4. Senget
Werong
Neka
cuba runcung usang
Semada
tua beti tuka
Neka
hesot senget werong
Rantang
tu’a toe uwa.
5. Kulas
Kuak
Bete kaba mo wa amba
Roga lambar kaba data
Bom banan jaong data
Kulas kuak data sua
6. Kawe
Hae
Bike wangka empo danong
Tulak la’as wa salang
Rindo kembung tulur puung
Kawe hae tadang hanang.
7. Jarang
Lapak Sela
Jarang
kaba tau paca
Tuak
uwang tau tulak nunga
Wai
anak tiba kaba
Liti
jarang lapak sela.
8. Sekang
Banggang
Sekang banggang, ata bora
Galung taung lengkong hitu lau
Bangkong danong bora koa
Pitu juta salang telu
9. Deko
Jebong
Sekang weri pinding ri'i
Mo elor deko Jebong
Sihing toe manga ici
Mo remong senget werong
10. Teba
lime, teba wai (Teba Taung)
Salen teba lime
Toe manga pasar ide itu baer ata
dite
Salen teba Wai
Toe manga babang laing
Itu baer hae dari
11. Mori
Rinding Toni
Neka paki le buru walis
Nekat pala le buru warat
Neka tamang le lasa daat
Baengk mori ga, mori baengk mori ga
Sembengk mori ga, mori sembengk
mori ga
Mori de ae ite mori Rinding
Rinding Toni mori ga
12. Calak
mose corang oke
Endong kodong de
Endong kodong de
Eeeee. . . . E..... A.... Io.....
Rame
E..... Calak mose corang Oke
E.... Calak todo corang coco
E..... Turan e...endonga.
13. Wina
Lili
Cui nduit cela lemba
Tongkeng paker labang abang
Wina lili mata rona
Cepa dongkar one loang
14. Rewung
Menggu
Rewung menggu, leso kolang
One waes laur, one leso silir
Ngguling musi tuni, nggolong musi
gong
Asi beti sai, wear beti leas
mai ces agu cias
Wa tana da’at eta sekang dewa
15. Rebam
Nana E, Molasm Inu E
E…..bo kali rebamo….aengo………
Co….kena toe belarmo…...nana rebama
Landing toe lumung…rebamo nana ge….
E….rebam nana e…a….e…bom yoker kali
ngoengma….
E….rebam nana e..a…e…bom klangking
kali ndaima….baes ta…nana rebama
Landing toe lamung rebamo….nana ge.
E…bo kali molas mo…aeng oo…..
Co….loce celong mole go…..inu molas
ma landing toe lumung molas mo…weta ge.
E….molasm inu e…aaa e… bom dangsa
kali nanangma….
E….molasm inu e….aaa e…bom joget
kali ngoengma
E….baesta enu molasma landing toe lumung
molasmo weta ge…..
Tidak ada komentar:
Posting Komentar