Selasa, 21 Januari 2025

PANTUN DAN SYAIR BAHASA MANGGARAI

 (Oleh: Hendrikus Haluan, S.Pd)

Bahasa daerah Manggarai-Flores NTT, kaya akan imajinasi dan khayalan yang dapat mengeksplorasi cita rasa estetika dan etika. Hal itu dapat kita temukan dalam bentuk idiom atau ungkapan, pepatah atau peribahasa dan dalam bentuk pantun, puisi, ataupun novel.

Berikut ini penulis menyuguhkan beberapa pantun dalam bahasa Manggarai versi Manggarai Barat-Flores-NTT. Membaca atau mendengar beberapa sajian pantun berikut ini merangsang imajiner pembaca atau pendengar ke samudera lautan kehendak yang tak menepi dan menembus alam hayal yang menggairahkan. Bagaimana tidak demikian karena pilihan kata atau diksi syarat dengan majas dan simbol-simbol spektakuler seperti satu baris pantun yang berjudul Wina Lili dengan satu larik berbunyi: cepa dongkar one loang yang kalau terjemahan bebasnya kurang lebih seperti : Letakan tongkat dalam kamar di atas ranjang dan siap untuk digunakan. Tongkat apakah itu? Silakan terjun di samudera khayalan masing-masing.

Berikut beberapa pantun dalam bahasa manggarai:

1. Denger Banta Kawak

Pua denger banta kawak

Ute gula mo duat

Ata tua neka ruak

Laing bantang tau wuat

2. Bantang Cama

Pua wua lekeng puar

Becur bara lawa amba

Toe duha tau muar

Lorong bantang tau cama

3. Lunteng Sambi

Diki api lunteng sambi

Teneng hang lawa randang

Cai ata imbi gami

Petu dia cama bantang

4. Senget Werong

Neka cuba runcung usang

Semada tua beti tuka

Neka hesot senget werong

Rantang tu’a toe uwa.

5. Kulas Kuak

Bete kaba mo wa amba

Roga lambar kaba data

Bom banan jaong data

Kulas kuak data sua

6. Kawe Hae

Bike wangka empo danong

Tulak la’as wa salang

Rindo kembung tulur puung

Kawe hae tadang hanang.

7. Jarang Lapak Sela

Jarang kaba tau paca

Tuak uwang tau tulak nunga

Wai anak tiba kaba

Liti jarang lapak sela.

8. Sekang Banggang

Sekang banggang, ata bora

Galung taung lengkong hitu lau

Bangkong danong bora koa

Pitu juta salang telu

9. Deko Jebong

Sekang weri pinding ri'i

Mo elor deko Jebong

Sihing toe manga ici

Mo remong senget werong

10. Teba lime, teba wai (Teba Taung)

Salen teba lime

Toe manga pasar ide itu baer ata dite

Salen teba Wai

Toe manga babang laing

Itu baer hae dari

11. Mori Rinding Toni

Neka paki le buru walis

Nekat pala le buru warat

Neka tamang le lasa daat

Baengk mori ga, mori baengk mori ga

Sembengk mori ga, mori sembengk mori ga

Mori de ae ite mori Rinding

Rinding Toni mori ga

12. Calak mose corang oke

Endong kodong de

Endong kodong de

Eeeee. . . . E..... A.... Io..... Rame

E..... Calak mose corang Oke

E.... Calak todo corang coco

E..... Turan e...endonga.

13. Wina Lili

Cui nduit cela lemba

Tongkeng paker labang abang

Wina lili mata rona

Cepa dongkar one loang

14. Rewung Menggu

Rewung menggu, leso kolang

One waes laur, one leso silir

Ngguling musi tuni, nggolong musi gong

Asi beti sai, wear beti leas mai ces agu cias

Wa tana da’at eta sekang dewa

15. Rebam Nana E, Molasm Inu E

E…..bo kali rebamo….aengo………

Co….kena toe belarmo…...nana rebama

Landing toe lumung…rebamo nana ge….

E….rebam nana e…a….e…bom yoker kali ngoengma….

E….rebam nana e..a…e…bom klangking kali ndaima….baes ta…nana rebama

Landing toe lamung rebamo….nana ge.

E…bo kali molas mo…aeng oo…..

Co….loce celong mole go…..inu molas ma landing toe lumung molas mo…weta ge.

E….molasm inu e…aaa e… bom dangsa kali nanangma….

E….molasm inu e….aaa e…bom joget kali ngoengma

E….baesta enu molasma landing toe lumung molasmo weta ge…..

Tidak ada komentar:

Posting Komentar